توجه به آثار تاریخی و معماری
مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر در سال گذشته جز سهمگیری در مرمت بنای ایوان برناباد، با همکاری نهاد مرمت یاور چهار نقش منارۀ دوقفسهای مدرسۀ گوهرشاد بازآفرینی و گرافیک شده است و در نظر داریم که به صورت پوستر آنها را منتشر کنیم. جز این، مؤسسه پوستر کتیبۀ حسن خان شاملو در دیوارۀ مزار خواجه عبدالله انصاری و کتیبۀ سلطانعلی مشهدی در تخت شهزادگان تیموری در صحن مزار خواجه را بازآفرینی و گرافیک کرده است. در تهیۀ این آثار از هنرمند مستعد حسین علی ابراهیمی سپاسگزاری میکنیم.
انتشار کتاب
در دو سال گذشته مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر مؤفق به انتشار سه اثر در حوزههای تاریخ و ادبیات معاصر هرات شده است. در سال 1396 نخستین اثر چاپی مؤسسه، روح دانا (یادنامۀ علامه صلاحالدین سلجوقی) به کوشش نصرالدین سلجوقی و با ویراستاری علمی دکتر خلیلالله افضلی منتشر شد.
در سنبله/شهریور 1397 دو کتاب چریکهای سربرهنه (پژوهشی در کارنامۀ جبهات شهید حفیظ الله افضلی) و سالهای سرخ هری (مقالاتی در تاریخ جهاد هرات) به کوشش دکتر خلیلالله افضلی منتشر شد. کتاب چریکهای سربرهنه در 120 صفحه قطع رقعی به بررسی کارنامۀ نظامی، سیاسی و فرهنگی جبهات شهید حفیظ الله افضلی بین سالهای 1357 تا 1371 خورشیدی پرداخته است. این اثر از این حیث که یکی از جریانهای نظامی مطرح در دورۀ مورد بحث را به معرفی و بررسی گرفته، ارزشمند است.
«سالهای سرخ هری» مجموعه مقالات و یادداشتهای وقایع هرات بین سالهای 1357 تا 1371 خورشیدی است. «کمربندهای امنیتی هرات، اهداف و دستاوردها»، «ویژگیهای رهبری استراتیژیک در شخصیت صفیالله افضلی»، «رزمندگان غوریان»، «کمیتههای حزبی ولایتی، تشکیلات و وظایف»، «آخرین نبرد مجاهدین با دولت دکتر نجیبالله»، «روایتی از حماسهسازی مردم هرات در 24 حوت 1357»، «وضعیت فرهنگی هرات در دورۀ حاکمیت جمهوری دموکراتیک افغانستان»، «نقش زنان در فرهنگ، جنگ و سیاست هرات بین سالهای 1357 تا 1371»، و «بررسی وضعیت ابنیۀ تاریخی هرات در سالهای 1357 تا 1371» از مقالات این مجموعه است. بخش دوم کتاب حاوی سه پیوست است که به ترتیب به روزشمار حوادث سیاسی، نظامی، فرهنگی و جهادی هرات، مقامات حکومتی هرات و فهرست گروههای مجاهدین و ملیشیای هرات پرداخته شده است. سه مقالۀ اخیر بخش نخست و بخش دوم کتاب را خلیلالله افضلی نوشته است. در جلسۀ رونمایی این دو کتاب که در تالار کنفرانسهای مؤسسه برگزار شد، عبدالرئوف مخلص و فضل الرحمن فقیهی اساتید دانشگاه هرات به نقد و ارزیابی این دو اثر پرداختند.
مؤسسه پژوهشی بایسنغر در سال گذشته و روان با دیگر نهادهای نشراتی و فرهنگی نیز همکاری کرده است که از آن جمله ویراستاری و آمادهسازی دو کتاب برای بنیاد خیریۀ داکتر محمدعثمان نورزایی با عنوانهای در ژرفای تنهایی (داستان) نوشتۀ محبوبه تیموری و مجموعه مقالات منشی عبدالکریم احراری است. کوسویه در گذر تاریخ نوشتۀ حمیدالله کامگار، هریرود، مروری بر حوضۀ آبریز نوشتۀ سید علی حسینی، مرد مردستان (مجموعۀ نوشتهها و یادداشتهایی در بارۀ مولانا نجیبی کروخی) از دیگر آثاریست که مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر در بهسازی و تقویت آنها سهمی هر چند کوچک داشته است.
آثار مهم در دست انتشار
شناسنامۀ جامی از علی اصغر بشیر هروی به کوشش خلیلالله افضلی
هرات در دورۀ صفویان از دکتر جلالالدین صدیقی
چهارایماق با ترجمۀ عبدالعظیم صدیقی
بازیهای کودکانۀ محلی هرات از امانالله نطقی افضلی به کوشش دکتر محمدالله افضلی
خونابه از محمدعلم غواص با ویراستاری خلیلالله افضلی
فهرست مقالات مجلات ادبی هرات به کوشش عبدالغفور راشد
ملوک کرت هرات از علیمحمد زهما به کوشش رضا جاویدان
چهل شاعر معاصر هرات از عبدالسلام دهزاد کهدستانی به کوشش داوود حسنپور
نشستهای علمی
در سال گذشته چندین جلسه پیرامون توسعۀ شهری هرات، انجنیر نصیراحمد یاور راجع به بنای ایوان برناباد، نشستهای مثنوی خوانی شعیب بهراد و … در مؤسسه برگزار خواهد شد. در نظر است که این برنامهها در سالهای پیش رو تقویت و گسترش یابد.
استفاده از کتابخانه و مراجعۀ پژوهشگران
کتابخانۀ مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر از سال گذشته در اختیار پژوهشگران و دانشجویان قرار دارد. این کتابخانه که هر روز جز ایام تعطیل از هشت صبح تا 5 بعد از ظهر دروازهاش به روی استفادهکنندگان باز است با در اختیار داشتن منابع معتبر دینی، تاریخی، ادبی، تصوفی و … جزو کتابخانه برتر شهر هرات است.
در سال گذشته شماری از فرهنگیان و فرهنگدوستان تعدادی کتاب به کتابخانۀ مؤسسۀ پژوهشی بایسنغر اهدا نمودند که سبب غنای بیشتر کتابخانه شده است.
دکتر محمدالله افضلی معاون سفارت افغانستان در ترکمنستان 813 جلد کتاب ادبی، تاریخی و سیاسی، آقای عبدالکبیر صالحی و همسرشان خانم سحر رحمتی 180 عنوان کتاب (بالغ بر 230 جلد) دینی، فلسفی و حقوقی، دکتر عارف نوشاهی مسئول ادارۀ معارف نوشاهیه در پاکستان 126 جلد کتاب ادبی، مرکز تحقیقات فارسی ایران و پاکستان 78 جلد از انتشارات خود و یک دورۀ کامل از نشریۀ دانش، مطیعالله افضلی 120 جلد، حاجی محمد احمدی مسئول بنگاه نشر و پخش امام غزالی 15 جلد، حاجی منصورالحق منصوری 5 جلد، حاجی عبدالله ایوبی شمار زیادی مجلات جهادی، عبدالاحد شفیق فقیری استاد شرعیات دانشگاه هرات 50 شماره از مجلات دینی و جهادی، احمد مروی 3 جلد، روحالامین امینی و انتشارات آن 3 جلد، استاد احمدضیا رفعت سال 1379 مجلۀ اورنگ هشتم، علی آرگون چنار و آژانس کمک و همکاری ترکیه (تیکا) 3 جلد، دکتر داوود مرادیان و انستیتوت مطالعات استراتیژیک افغانستان 4 جلد و نویسندگانی چون دکتر عبدالغفور آرزو سفیر پیشین افغانستان در تاجیکستان یک دوره از کلیه آثار خود، میر محمدیعقوب مشعوف، سید مسعود حسینی استاد دانشگاه هرات، داکتر حسن فرید، نصرالدین سلجوقی، حمیدالله کامگار و غلامحیدر اسیر هروی آخرین آثار و تألیفات خود را به کتابخانۀ مؤسسۀ اهدا کردند که از ایشان سپاسگزاری میشود.
