چکیده
تذکرهها را اگر به چند دستۀ عمومی، محلی، طبقاتی، خانوادگی و موضوعی تقسیم کنیم، تذکرۀ محمدرضا برنابادی در دستۀ تذکرههای خانوادگی قرار میگیرد. در این کتاب، ضمن معرفی دانشمندان، شاعران و سیاستمدارانِ دودمان میرزایان برناباد، اسناد و نامههای فراوانی در بارۀ این شخصیتها گرد آمده که با توجه به معلومات فراوان مندرج در آنها به ویژه در بارۀ خانوادۀ میرزایان برناباد، حکّام صفوی و دولتهای احمدشاه و تیمورشاه درانی و سدوزایی هرات، به اوضاع اجتماعی و ادبی خراسان آن روزگار شامل هرات، جام، قائن و مشهد تا حدود اواسط قرن سیزدهم هجری میتوان پی برد. محتویات کتاب نشان میدهد که هدف مؤلف در درجۀ اول معرفی خانوادۀ خود و گردآوردن منشآت، نامهها، فرامین، وصیتنامهها و … بزرگان این خانواده و در گام دوم اشاره به زندگی خود و شرح وضعیت اجتماعی و سیاسی هرات عصر نویسنده بوده است. در این جُستار پس از معرفی تذکره و نویسندۀ آن، با ارائۀ شواهد و مثالها به بررسی سبک نثر نویسنده در دو سطح زبانی (واژگانی و نحوی) پرداختهایم.
کلیدواژهها: محمدرضا برنابادی، تذکرهنویسی، سبکشناسی نثر، تذکرۀ برنابادی، ادبیات هرات.
*کارشناس ارشد زبان و ادبیات فارسی دانشگاه هرات
