چکیده
امیر علیشیر نوایی که بدون تردید یکی از بزرگترین شخصیتهای فرهنگی و ادبی ماست، افزون بر آفرینشِ آثار پر ارزشی در ادبیات زبانهای فارسی و ازبکی، اثرگذاری سازنده و چشمگیری بر روند رشد فرهنگ، ادب و هنرِ دورانِ زندگانیاش داشته است که این امر مقام او را در تاریخِ فرهنگ ما چندین برابر بالاتر میبرد؛ و زمانی که میبینیم این اثرگذاری محدود به مرزهای خراسانزمین نمانده، حوزۀ وسیعی را در بر میگیرد که از آسیای میانه تا خلیج بنگال؛ و از کاشغرِ چین تا مرزهای شرقی اروپا یعنی تا شهر استانبول را احتوا میکند؛ در مییابیم که با ابرمردی با چنان دستاوردهای عظیم و شخصیت چندین بعدی روبهرو هستیم که در هر بخشی از این دستاوردهایش میشود چندین کتاب نوشت؛ و هر گاه بخواهیم تنها خدماتِ او را در ساحۀ فرهنگ مرور نماییم؛ بایست به سه بخش از کارهایش تمرکز کنیم که عبارتند از آفریدههای نوشتاری، آثار عمرانی و تأثیرگذاری وی در گسترش عرصههای گونهگون فرهنگ و هنر. موضوع مورد بحث در این مقاله مربوط به اثرگذاری نوایی در عرصۀ مشخصی از فرهنگ یعنی موسیقی عملی و نظریست که تا کنون به صورتی بایسته به آن پرداخته نشده و لازم است که با مرورِ گذرایی این مبحث مهم گشوده شود.
کلیدواژهها: هرات، میر علیشیر نوایی، موسیقی خراسان.
*پژوهشگر افغانستانی ادبیات عامه در کانادا
