چکیده
قصیدۀ معروف به «دریای ابرار» امیرخسرو دهلوی در تاریخ ادبیات فارس و تاجیک با استقبال شایان مواجه گردید، که نخستین جوابیه بر آن از سوی عبدالرحمن جامی با نام «لجّه الاسرار» انشا گردید. علیشیر نوایی در استقبال از عبدالرحمن جامی قصیدهای تحت عنوان «تحفه الافکار» به قلم آورد، که هر چند در متن قصیده به پذیرایی شیوۀ سخن استاد خویش تأکید میکند، ولی گاه از امیرخسرو دهلوی نیز مصراعی ذکر مینماید، که نقش سرچشمهبودن قصیدۀ موصوف را ثابت میسازد. بعداً ابوالمعانی بیدل این روش را در ادبیات فارسیزبان هند ادامه داده، قصیدهای با نام «سواد اعظم» به قلم آورده است. مسئلۀ تحلیل قیاس و بوطقای قصیدۀ امیرخسرو و بیدل دهلوی در مقالهای جداگانه مورد بررسی قرار گرفته است. در این مقاله، سعی میشود، که سرچشمهشناسی و تحلیل ساختاری و مقایسوی تحفه الافکار علیشیر نوایی با قصاید دیگرِ همسان آن مورد بررسی قرار گیرد.
کلیدواژهها: علیشیر نوایی، امیرخسرو، عبدالرحمن جامی، تحفه الافکار.
*استاد گروه ادبیات کلاسیکی تاجیکی دانشگاه دولتی خجند به نام آکادمیک باباجان غفوراف
