7- هرات‌پژوهی در شبه‌قاره، پیشینه و گستره

تاریخ انتشار: 1399/05/19 نویسنده: دکتر عارف نوشاهی*

چکیده

اهالی هرات یا هری از دیرباز به شبه‌قاره رفت و آمد داشته‌اند و برخی از آن‌ها، آن‌جا منشاء تأثیرات کوچک و بزرگ در عرصه‌های مختلف شده‌اند. در این مقاله بر اساس فهارس نسخه‌های خطی، کتاب‌شناسی‌های آثار چاپی و نمایه‌های نشرات ادواری شبه قاره در شش بخش به بررسی هرات‌پژوهی و کارنامۀ هروی‌ها در این منطقه پرداخته‌ایم. این شش بخش محورهایی چون شناسایی نسخه‌های خطّی در بارۀ هرات و از مؤلفان هرات در شبه قاره، شناسایی آثار چاپ شده در بارۀ هرات و از مؤلفان هرات در شبه قاره، شناسایی مقاله‌های مهمّ در پیوند با آثار هرات و مؤلفان هرات چاپ شده در مجلّه‌های شبه قاره، سفرنامه‌های هرات به قلم نویسندگان شبه قاره، شناسایی دانشمندان، شعرا، عرفا و امرای هرات که به شبه قاره کوچیدند[1]، شناسایی محقّقانی که در شبه قاره روی آثار هرات و مؤلفان هرات کار کرده‌اند را شامل می‌شود. بدیهی است این مقاله به عنوان فتح بابی در این موضوع تلقی می‌شود و با دسترسی به منابع بیش‌تر گسترش و تکمیل خواهد شد. 

کلیدواژهها: هرات، شبه قاره، تاریخ هرات، هرات‌پژوهی.


*مدیر ادارۀ معارف نوشاهیه – اسلام‌آباد، arifnaushahi@gmail.com

[1]. تعدادی از دانشمندان و هنرمندان هرات هم‌راه ظهیرالدین بابر و نصیرالدین محمد همایون پادشاه به هندوستان رفته بودند. پیش از آن دوره هم تعدادی از دانشمندان هرات چون سیف جام هروی در شبه قاره  حضور داشته‌اند که ذکرش در ادامه خواهد آمد.